Op weg naar expressionisme

Gust De Smet (1877-1943) vlucht net als Frits Van den Berghe (1883-1939) en Rik Wouters (1882-1926) tijdens de Eerste Wereldoorlog naar Nederland. Ondanks een woelige periode met tragische gebeurtenissen leiden deze jaren tot een opvallende ommekeer in de schildertechniek van De Smet. Voor zijn vertrek was hij, net als andere leden van de tweede generatie Latemse schilders, sterk beïnvloed door het impressionisme van Emile Claus (1849-1924). Hij schilderde voornamelijk landschappen en was hiermee succesvol.

In Nederland komt hij in contact met verschillende internationale kunstenaars zoals Henri Le Fauconnier, August Macke en Piet Mondriaan. De Smet nam gretig inspiratie uit het kubisme, het Duits expressionisme en het fauvisme en experimenteert met kleur en compositie. Gecombineerd met zijn unieke sobere kleurenpalet kwam de kunstenaar tot de typerende schilderstijl waarvoor hij vandaag bekend is.

Museum Dhondt-Dhaenens brengt zes werken samen van diverse kunstenaars in het Museum Gust De Smet die deze internationale invloeden weerspiegelen. Deemstering (1917) van Gust De Smet vormt het vertrekpunt: de kunstenaar schilderde dit werk tijdens zijn verblijf in het Nederlandse Blaricum en het toont zijn evolutie naar het gebruik van bredere contouren. Aangezien hij debuteerde in de luministische stijl van Emile Claus, geldt Zonnegloed (1905) van Claus als referentiepunt voor zijn vroege carrière als landschapsschilder. Een tweede werk van De Smet zelf dat de impact op zijn schildertechniek illustreert, is Het schietkraam (1923). Deze gouache haalt met de afgevlakte vormen, het bizarre perspectief en de sterke vereenvoudiging duidelijk inspiratie uit het kubisme. Frits Van den Berghe doorloopt een gelijkaardige traject tijdens zijn ballingschap in Nederland. Het kabinet der wassen beelden (1925/1926) is inhoudelijk en stilistisch verwant met Het schietkraam. Bij Van den Berghe nemen de symbolisitische invloeden kort hierna de overhand.

Ontmoeting in het bos
(1914) van Rik Wouters toont het typerende heldere kleurenpalet van het fauvisme. Tot slot geldt Vrouw met stakenplanter (1920) van Henri-François Raemakers als overkoepelend schilderij: Raemakers was actief in de kringen van Rik Wouters en behoort tot de fauvisten. Dit werk weerspiegelt echter invloeden van het kubisme en het expressionisme.

Al deze werken presenteren op hun manier de stromingen waarmee Gust de Smet in aanraking kwam tijdens zijn ballingschap in Nederland.